PARAMEDYA

Korkulan olduPiyasada Çekler dökülüyor

Korkulan olduPiyasada Çekler dökülüyor

Ticari hayatta deprem yaşanıyor. Çeki yazılan sayısı yüzde 72 arttı, proteso edilen senet sayısı ise yüzde 50 arttı. Bu rakamlar neyi ifade ediyor? Erol Taşdelen yazıyor:

Türkiye Bankalar Birliği ( TBB ) çekler ile ilgili yayınladığı rapora göre 2018’in ilk 4 ayına göre karşılaştırma yapıldığında piyasada olumsuzlukların devam ettiği çek yöntemi ile vadeli satışlarında ciddi sorunlar olduğu, piyasayı yavaşlatmada önemli etken olduğu yönünde sinyaller netleşmeye başladı.
Keşide edilen çek adeti düştü, karşılıksız adet ikiye katladı
2018’in ilk dört ayında 7,2 milyon adet çek düzenlenirken, 2019’un ilk dört ayında 1,3 milyon adet daha az çek düzenlendi. Başka bir ifade ile düzenlenen çek adetinde % 18,5 düşme olduğu görüldü. 2018’in ilk dört ayında düzenlenen çek adetinin % 1,9’u karşılıksız çıkarken, 2019’un ilk dört ayında iki katından fazla artarak karşılıksız çek oranı adet bazında % 4,2’ye çıkmış durumda.

Düzenlenen çek tutarları aynı kaldı karşılıksız tutar ikiye katladı
2018 ilk dört ayında 300,9 milyar TL hacimde çek düzenlenirken bu tutar 2019’un ilk dört ayında benzer seyir izleyerek 297,1 milyar TL olarak gerçekleşti. Enflasyon oranı düşünüldüğüne aslında reel anlamda ciddi düşmeyi ifade ediyor. 2018 yılının ilk dört ayında 6,3 milyar TL çek karşılıksız kalırken ve ortalamada % 2,1 orana sahipken; 2019’un ilk dört ayında 11,7 milyar TL’lık çek karşılıksız çıkarak karşılıksız oranı da % 3,9’a çıkararak ikiye katlamış durumda.
Çeki yazılanların sayısı da % 72 arttı
2018’in ilk dört ayında ortalama 331 bin adet aylık farklı keşidecinin çek düzenlerken, 2019’un ilk dört ayında 296 bin kişiye düştü. 2018’in ilk dört ayında aylık ortalama 9,674 farklı keşidecinin çeki yazılırken, 2019’da aylık ortalamada yazılan çek düzenleyici 16,660 adet oldu. Çeki yazılanların sayısı % 72,2 artmış durumda. 2018 ilk dört ayında her 100 çek düzenleyenin 2,9’unun çeki yazılırken, bu oran 2019’un ilk dört ayında 5,6’ya çıkmış durumda.
Karşılıksız işlemi yapılan çeklerin il bazında dağılımı
Ocak-Nisan 2019 döneminde karşılıksız işlemi yapılan çek tutarının en yüksek olduğu 5 il sırası ile İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli olurken, adet ve keşideci sayısının en yüksek olduğu 5 il sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya oldu. Tutar olarak karşılıksız işlemi yapılan çeklerin ibraz edilen çeklere oranının en yüksek olduğu 5 il sırasıyla yüzde 21 ile Ardahan, yüzde 13 ile Bartın, yüzde 11 ile Çanakkale, yüzde 10 ile Düzce ve yüzde 9 ile Şanlıurfa oldu.
Protesto edilen Senetler % 50 arttı
2018’in ilk dört ayında 280 bin senet protesto edilmişti. 2019’un ilk dört ayında 331 bin senet protesto edildi. 2018’nl ilk dört ayında 4,3 milyar TL olan Protesto edilen senet toplamı 2019’un ilk dört ayında yüzde 50 artarak 6,8 milyar TL olarak gerçekleşti. Bankalardan çek almakta zorlanan veya bankaların çek masraflarına katlanmak istemeyen özellikle Esnaf aralarında alış verişte Senet kullanmayı tercih ettiği unutulmamalı. Çoğu banka senetleri kredi teminatı olarak kabul etmiyor.
Çek yazılma oranlarının artması ne anlama geliyor?
Ticari ilişkilerde “güven” çok önemli. Birincisi çeklerin yazılma oranlarını artması piyasalardaki “güven” duygusunu ciddi zayıflatıyor. Bu durum piyasaların yavaşlamasını, satış vadelerinin kısalmasını, dolayısı ile piyasa döngüsünde durgunluğa neden oluyor. Diğer taraftan  çek karşılığı kullanılan kredilerde çeklerin ödenmemesi kredi veren Banka / Faktoring gibi kurumların müşteri ve sektörel bazda bakış açılarını olumsuz etkiliyor. Bu da müşterilerin bu tür finans kurumları ile çalışma şartlarını zora sokarak piyasalardaki çalışma koşullarını olumsu etkiliyor.
Yazılan çekler Bankalar için ne ifade ediyor
Bir defa Bankalar için bu prestij kaybı. Yazılan çekler sadece müşteriyi değil Bazı bankaların güvenirliğini sarsmış durumda. Bazı Bankalar önüne gelene çek vermiş imajı oluşturmuş durumda. Kredi teminatına alınan çeklerin yazılması  Banka ve Finans kurumların maliyetleri arttığı için kredi faizlerinin düşmesi önünde de önemli engellerden biri oluyor. Daha önce de yazdığımız gibi çek karşılığı kredi kullandıran Faktoring firmalarının 2019 Mart sonu itibarıyla Takip oranları % 9,6’lara kadar çıkmıştı ki bu durum bile piyasalar için ciddi erken uyarı sinyalleri anlamına gelmektedir. Mayıs sonu itibarıyla banka kredilerin takip oranı da 111,4 milyar TL’yi bulmuş durumda. Kredilerin % 4,37’i takip hesaplarına dönüşmüş durumda. Bunun içinde bankaların Varlık Şirketlerine sattıkları 1,3 milyar TL’lık Takipteki Akacak Devirleri yok, bunu da ekleyince takip oranları 4,40’ları aşmış durumda. Banaaklarda potansiyel takip kredi olarak yakından takip edilen, teminat açığına düşmüş veya ödemelerinde gecikmeler olan kredi oranları da  Kredilerin % 20’sine dayanmış durumda.
Erol TAŞDELEN
tasdelen34@gmail.com

 

Etiketler: erol taşdelenerol taşdelen paramedyakarşılıksız çek
Erol TAŞDELEN
Erol TAŞDELEN

Erol Taşdelen, 1969 Niksar doğumlu. Siyaset Bilimci, Ekonomist, araştırmacı. İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi – Kamu Yönetimi Lisans ( 1990 ), İ.Ü. İktisat Fakültesi – Maliye Bölümü’nden “Bölgeler arası dengesizlik ve Türkiye” tezi ile Y. Lisansını ( 1993 ) tamamladı . Ayrıca
AÖF – “Sağlık Kurumları İşletmeciliği” – “Tarım” – “Turizm ve Otel İşletmeciliği” – “Yerel Yönetimler” bölümleri mezunu. 1991 yılında başladığı iş hayatında Yapı Kredi Bankası, Toprakbank, Kentbank, Finansbank ve Akbank’ta çalıştı.  Tekirdağ, Namık Kemal Üniversitesi’nde Konuk Öğretim Görevlisi olarak yıllarca, “Finans, Finansal Yatırım Araçları, Kamu – Özel Sektör İlişkileri, CRM, Makro Ekonomi” dersleri verdi..Piyasalar, Ekonomi, Kriz üzerine ağırlıklı sanayici iş adamlarına bilgilendirici konferanslar verdi. Amatör olarak ilgilendiği Hat ve Çini sanat eserleri ile karma sergiler açtı. Evli, Ada ve Ege adında ikiz çocukları var.

Facebook Yorumları